bài viết trong chuyên mục "Thiền Đại Thừa"

. An Cư Kiết Hạ an lạc an nhiên Audio Phật Giáo Bài Viết Báo Chí Đặc San Kỷ Yếu Books Books Cover bố thí cúng dường chánh niệm Chia sẻ hình Phật đẹp Chia sẻ link download Kinh Sách Chia sẻ link download MP3 Phật Giáo chùa việt chúng A-La-Hán Chuyên mục Chư Bồ Tát công đức Danh Lam Thắng Cảnh di tích phật giáo dội trong sương mù duy nhien duy nhiên Duy Thức Học Đại Tạng Việt Nam đạophật Điển Tích đoán điềm Ebook English PDF giác ngộ giácngộ Giải Trí Giảng Giải Kinh Giáo Lý của Phật qua những câu chuyện nhỏ. Hành Hương hạnhphúc Hình Ảnh hoatdongtuthien học làm người Hộ Niệm Vãng Sanh Hồng danh Chư Phật Khoa Học - Đời Sống Kim Cang Thừa Kim Cương Thừa kinh Kinh Pali Kinh Sanskrit/Hán Tạng Lịch Sử Lối Về Sen Nở Lời Hay Ý Đẹp Lời Phật Dạy Luận Luật luật nhân quả Máy Tính mật tông Minh Vương Bộ Nghi Lễ Nghiên Cứu Phật Học nghiệp nguyen duy nhien nguyenduynhien nguyễn duy nhiên nguyễnduynhiên Nhạc thiền NHÂN SỸ PHẬT GIÁO những bài viết pdf Nối Kết Pháp Âm Việt Pháp Luận phápthoại Phat Giao Ca phật Phật Bồ Tát Phật Đản Phật Giáo phật giáo việt nam Phật Học Phật Học Cơ Bản Phật Học Ứng Dụng phật học và tuổi trẻ Phật Ngọc Phim PG Phim Phật Giáo phong thủy âm trạch phong thủy biệt thự khu công nghiệp khu đại công trình phong thủy canh tý phong thủy cấm kỵ hóa giải phong thủy chung cư nhà nhỏ phong thủy công trình phụ nhà vệ sinh cầu thang ban công ngoại quan nhà tắm phong thủy đình chùa miếu mạo nhà thờ tổ từ đường phong thủy hình thế minh họa phong thủy kê đệm kích hoạt cải vận Phong thủy kinh doanh buôn bán phong thủy màu sắc phong thủy mệnh số đời người tinh duyên hôn nhân con cái công danh phong thủy nghi lễ thờ cúng phong thủy ngoại cảnh phong thủy nhà bếp phong thủy nội thất treo tranh đặt tên phong thủy ô tô xe hơi mua bán vật dụng kê đệm phong thủy phòng khách phong thủy phòng ngủ phong thủy số phong thủy thời trang mua sắm phong thuy văn phòng phongthuy phongthuyviet sách sách lịch sử pdf sách phật học pdf sách văn học pdf sinh thuc sinh thức sinhthuc sinhthức sống trong thực tại Tánh Không Tham Luận/Tiểu Luận Thành Đạo Thế Giới Muôn Màu thiền Thiền Đại Thừa Thiền Nguyên Thủy Thiền Tổ Sư Thiền Tông Thiền và Thở thiênnhiên Thư Pháp thực tại hiện tiền tiện ích Tin Học Tịnh Độ TỔ CHỨC PHẬT GIÁO Trang Thơ Trang Văn triết lí sống tru Truyện Phật Giáo tuhọc tự tại tư vấn phong thủy tư vấn tâm linh TỰ VIỆN từái vandapphatphapTCQ văn hóa video Video hoạt hình Phật Giáo Vu Lan Xã Hội Xuân
Hiển thị các bài đăng có nhãn Thiền Đại Thừa. Hiển thị tất cả bài đăng

VIỆN NGHIÊN CỨU PHẬT HỌC VIỆT NAM
TỪ CHÁNH NIỆM ĐẾN GIÁC NGỘ 
CẨM NANG CỦA NGƯỜI TU THIỀN 
NGUYÊN TÁC MINDFULNESS, BLISS and BEYOND 
NGUYÊN NHẬT TRẦN NHƯ MAI dịch 
Nhà xuất bản Phương Đông 2009

tuchanhniemdengiacngo_cover_02

LỜI GIỚI THIỆU CỦA NGƯỜI DỊCH

Xin mời độc giả đọc thật kỹ cuốn Cẩm Nang Tu Thiền này. Đây là một cuốn sách quý, đúc kết kinh ngiệm trên 25 năm giảng dạy Phật pháp và hướng dẫn hành thiền của Thiền sư Ajaham tại Úc và các nước Đông Nam Á.
Dù bạn là người mới bắt đầu thiền tập hay là một hành giả đã hành thiền nhiều năm mà vẫn chưa đạt được kết quả mong muốn, thì đây chính là cuốn sách “gối đầu giường” của bạn.
Dù bạn chỉ muốn hành thiền để giải tỏa những căng thẳng trong cuộc sống chứ không có nguyện vọng tiến xa hơn, hay bạn là một hành giả ngiêm túc muốn đi theo con đường Thiền Định của Đức Phật để đạt được giác ngộ giải thoát, bạn sẽ thấy cuốn sách này mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho bạn. Với kinh nghiệm hướng dẫn hành thiền trên 25 năm. Thiền sư Ajahn Brahm sẽ giải tỏa nhiều thắc mắc, những chướng ngại mà thiền sinh thường mắc phải, để giúp bạn đạt được mục tiêu, nếu bạn kiên nhẫn thực hành theo đúng lời hướng dẫn của ngài.
Trong sách này, Thiền sư Ajahn Brahm trình bày phương pháp thực hành con đường Thiền định mà Đức Phật đã hành trì để đắc quả Giác Ngộ Giải Thoát. Ngài hướng dẫn từng bước thiền tập từ thấp đến cao, thật rõ ràng, mạch lạc và khoa học, dựa trên nền tảng Kinh Quán Niệm Hơi Thở (Ānāpānasati) và Kinh Niệm Xứ (Santipatthāna) là hai bài kinh vô cùng căn bản và quan trọng, vẫn được xem là trái tim của Thiền Định Phật giáo. Độc giả sẽ tìm thấy nhiều khám phá mới lạ về cuộc hành trình tâm linh tiến vào các tầng Thiền (Jhanas) qua kinh nghiệm tu chứng của Thiền sư mà từ trước đến nay ít có sách Thiền nào đề cập với đầy đủ chi tiết như thế.
Tôi đã có phước duyên được tu học Phật pháp và thực hành Thiền Định dưới sự hướng dẫn của Thiền sư Ajahn Brahm qua nhiều khóa tu thiền ẩn cư tại Melbourne và Perth (Tây Úc). Với phong cách vui vẽ, cởi mở và óc hài hước đặc biệt của người Tây Phương, cùng với biện tài vô ngại, những buổi thuyết giảng Phật pháp của ngài luôn luôn thu hút đông đảo thin1g giả đến dự chật ních giảng đường, có khi lên đến hằng ngàn người, đa số trí thức và thanh niên sinh viên đủ các sắc tộc Á, Âu, Úc, Mỹ… Đây là điều hiếm thấy ở Tây phương.
Ai đã từng đến dự các buồi giảng pháp của Thiền sư Ajahn Brahm đều không quên những tràng cười thoải mái của thính chúng mỗi khi nghe ngài kể những câu chuyện dí dõm, hài hước để minh họa bài giảng. Bởi thế, hiện nay ngài là một Thiền sư Tây phương danh tiếng được rất nhiều người ái mộ. Ngài đã được mời thuyết giảng Phật pháp và hướng dẫn hành thiền tại các trường đại học, các hội nghị thế giới, cũng như các đoàn thể chính trị, kinh tế, xã hội, tôn giáo khắp nước Úc cũng như các nước Đông Nam Á và Tây Âu.
Thiền sư Ajahn Brahm là một biểu tượng của “an lạc và hạnh phúc trong buông xả tận cùng”. Hiện nay, ngài vẫn tiếp tục du hành khắp nơi để chia sẻ niềm an lạc ấy cho tất cả những ai muốn đi theo con đường Thiền Định của Đức Phật.
Bản thân tôi đã tu tập theo sự hướng dẫn của ngài và cảm nhận được nhiều lợi lạc và tiến bộ, nên đã phát nguyện phiên dịch cuốn sách này, trước là để cúng dường tạ ơn Tam Bảo, sau là để giới thiệu với độc giả Việt Nam một cuốn sách quý, với mong ước đem lại một luồng gió mới cho rừng Thiền hiện nay ở hải ngoại cũng như ở Việt Nam, để hành giả Việt Nam có dịp tiếp cận với phương pháp hướng dẫn Thiền tập của một Tiền sư danh tiếng của Tây Phương.
Trong lúc phiên dịch, tôi đã nghĩ đến các bạn trẻ, nên đã cố gắng sử dụng càng ít thuật ngữ Phật học Hán Việt càng tốt, và cố gắng diễn đạt bằng thứ tiếng Việt trong sáng, dễ hiểu. Tuy nhiên, có nhiều thuật ngữ Phật học Hán Việt vốn đã được phổ biến rộng rãi và trở nên quen thuộc trong giới Phật tử Việt Nam, thì tôi vẫn tiếp tục sử dụng.
Mặc dù đã cố gắng hết sức chuyển đạt thật trung thành tư tưởng của tác giả bằng một văn phong dễ hiểu, chắc chắn tôi cũng không tránh khỏi vụng về sai sót, kính mong các bậc Thầy cùng quý vị thiện trí thức vui lòng chỉ giáo, để lần sau in lại, bản dịch sẽ được hoàn hảo hơn. Tôi xin chân thành cảm tạ.
Tôi xin thành kính tri ân tất cả những đạo hữu và thiện trí thức trong và ngoài nước hết lòng giúp đỡ về mọi mặt để cuốn sách này có thể đến tay người đọc.
Cuối cùng, nếu các hành giả Việt Nam đọc cuốn sách này, thực hành đúng theo lời hướng dẫn của thiền sư Ajahn Brahm và đạt được an vui, hạnh phúc, tiến đến giác ngộ giải thoát, thì xin hồi hướng công đức này đến tất cả pháp giới chúng sinh. Nguyện cầu tất cả chúng sinh đều được chia sẻ tuệ giác và niềm hỷ lạc của Thiền định Phật giáo.
Melbourne, mùa Đông, 2009
Nguyên Nhật Trần Như Mai

MỤC LỤC
Đôi nét tiểu cử Thiền sư Ajahn Brahm 
Lời giới thiểu của Jack Kornfield
Lời giới thiệu của người dịch
Lời cảm tạ của tác giả
Chữ viết tắt
Giới thiệu tổng quát về Thiền định
Phần I : An Lạc của Thiền Định
1- Căn bản pháp hành thiền
Một nền tảng vững chắc sủ dụng bốn giai đoạn đầu tiên của thiền tập
2- Căn bản pháp Hành Thiền II
Ba giai đoạn cao cấp của thiền tập, trong đó hơi thở trở nên tuyệt đẹp.
3- Những chướng ngại tronh Hành Thiền I
Hai chướng ngại đầu tiên trong năm chướng ngại cản trở chúng ta tiến đến các trạng thái thiền định sâu hơn – tham dục sân hận
4- Những chướng ngại trong Hành Thiền II
Ba chướng ngại còn lại – hôn trầm thụy miên, trao hối và nghi
5- Phẩm chất của Chánh Niệm
Chánh niệm, người gác cổng, và làm thế nào để chúng ta có thể thành công trong hành thiền
6- Sử dụng sự đa dạng để tạo hứng thú cho hành Thiền
Những phương pháp hành thiền làm tâm vui thích, hết buồn chán và tạo hoan hỷ
7- Hơi thở tuyệt đẹp
Đạt đến những trạng thái thiền định thâm sâu – nhậpcác tầng thiền – và tuệ giác về giác ngộ
8- Bốn trọng tâm của Chánh Niệm / Tứ Niệm Xứ
Sử dụng Tứ Niệm xứ để đạt đến hạt báo châu trong lòng hoa sen
Phần 2 : Hỷ Lạc và Tiến Đến bờ Giác Ngộ
9- Nhập Sơ Thiền : Hỷ Lạc
Hơi thở tuyệt đẹp khởi đầu cuộc hành trình
10- Nhị Thiền : Hỷ lạc tiếp nối Hỷ lạc
Định Tướng, cánh cửa tiến vào Định
11- Tam Thiền : Hỷ Lạc, Hỷ lạc, và Hỷ Lạc tiếp nối nhau
Làm thế nào để nhập Định, và cảm nghiệm nhập Định như thế nào
12- Bản chất của Tuệ Giác
Những gì cản trở chúng ta thấy sự vật đúng như thật. Tâm khám phá sự thật như thế nào sau khi được Định tăng cường uy lực
13- Tuệ Giác Giải Thoát
Tuệ giác làm thay đổi tất cả và đưa chúng ta đến kinh nghiệm làm giác ngộ
14- Giác Ngộ : Nhập Vào Dòng Thánh
Giác ngộ là gì, và cảm nghiệm đầu tiên về Niết Bàn – chứng quả nhậplưu
15- Tiến Đến Giác Ngộ Hoàn Toàn
Bốn giai đoạn giác ngộ, làm thế nào để biết một người đã giác ngộ
Kết luận : Buông xả đến tận cùng
Tầm quan trọng của buông xả, những dính mắc và trở ngại chúng ta có thể gặp, và làm thế nào để vun bồi an vui hạnh phúc trong cuộc sống bận rộn của chúng ta.
Chú thích
Tài liệu tham khảo

XEM NỘI DUNG:
Phiên bản PDF tiếng Việt: TỪ CHÁNH NIỆM ĐẾN GIÁC NGỘ PDF
Phiên bản PDF tiếng Anh: MINDFULNESS, BLISS and BEYOND

Chân thành cảm ơn dịch giả đã có nhã ý gửi tặng TVHS ấn bản hard copy và cũng xin cảm ơn cư sĩ Minh Trí đã gửi cho phiên bản PDF & Đạo hữu Hong Van <vanminhhong@...com> đã hiệu chỉnh cho độc giả dễ đọc. (BBT/TVHS)
AUDIO BOOK:

 Thiền Sư Ajahn Brahm
 Nguyên Nhật Trần Như Mai  Giác Duyên, Thy Mai, Huy Hồ

(Trung Tâm Diệu Pháp Âm)

THIỀN VỊ TRÊN ĐẦU LƯỠI 
Nguyên tác: Takashina Rozen 
Ni sư Hạnh Huệ và Thuần Bạch dịch

Mục tiêu của thiền dĩ nhiên là để kiến tánh và chứng ngộ, nhưng đó không phải là nơi an trụ cuối cùng. Thiền bao gồm Phật giáo và là sự thực hành Phật đạo. Thế thì Phật giáo là gì? Và Phật đạo là gì ?
Nhiều người cho rằng Phật giáo chỉ là những chuyện về thiên đường, địa ngục, và làm sao để tẩn liệm một xác chết, hoặc có thể là một ông già nào đó nói về sự xả ly. Vì thế lớp trẻ có khuynh hướng quy lưng lại với Phật giáo, xem như không có giá trị với họ. Họ không hiểu Phật giáo thực sự là gì. Đó là chân lý của vạn vật, là ngộ nhập cái tuyệt đối, là đại ngộ của đức Thích Ca Mâu Ni. Chân lý này phổ quát vi tế đến nỗi có thể chứa đựng trên đầu lông chim cốc, rộng lớn đến nỗi vượt cả không gian đến vô tận. Chân lý tuyệt đối chính là sự sống của đạo Phật – và vấn đề là làm sao ngộ nhập được sự sống đó.
Kinh Kim Cang dạy rằng: “Cái gì gọi là Phật pháp thì không phải là Phật pháp.” Điều mà đức Thích Ca Mâu Ni thuyết trong 49 năm xem như giáo pháp của ngài, chỉ là sự giải thích giúp chúng sanh đi đến trực ngộ. Mạch sống thực sự của Phật pháp không ở nơi giáo lý. Vì thế ngài nói: “Phải biết rằng những lời giáo huấn của ta chỉ là những ẩn dụ giống như chiếc bè.” Bè hoặc thuyền chỉ được sử dụng cho đến khi đạt đến mục tiêu là bờ bên kia.
Đâu là mục tiêu đích thực của Phật pháp? Khi đã tìm ra và đạt đến, chúng ta an trụ trong cái hằng ngày, cái bình thường, không có gì khác thường cả. Phàm phu đau khổ vì họ không thể an trụ trong sự bình thường. “Tôi đã đi qua nhưng sau cùng không có gì đặc biệt.” Đời sống con người đầy rẫy những thất vọng, những việc không xoay chiều theo ý muốn. Trên quan điểm chứng ngộ, chân lý là bình thường, không có gì đặc biệt. Liễu xanh, hoa thắm, lửa nóng và gió luôn luôn thổi. Thiền sư Đạo Nguyên trong Tọa Thiền Nghi đã đưa ra kết luận về thiền: “Chim bay như chim, cá lội như cá.” Đó chính là trạng thái bình thường của vạn vật. Nếu chúng ta nghĩ Phật pháp như một triết lý thần kỳ chính vì chúng ta không thấy được Phật pháp là một sự bình thường, là việc ăn uống hàng ngày. Chân lý không ra ngoài cuộc sống thường nhật.
Trong thiền, khi cảm thấy không đủ khả năng đạt đến công án quá khó của vị thầy trao cho, hành giả chiến đấu trên đầu gươm ngọn giáo. Nhưng khi đạt đến sự hoạt dụng tự tại của thiền một cách trọn vẹn, hành giả sẽ thấy đáp án tự nhiên xuất hiện ngay trước mắt và sự sống chơn thực bắt đầu.
Một vị tăng hỏi thiền sư Triệu Châu: “Cái gì là Phật pháp?”. Sư trả lời tức khắc: “Cây bách trước sân.” Ngay trước phòng của sư mọc một cây bách giữa sân, và không ngập ngừng mảy may sư đã ứng dụng ngay sự kiện đó. Đó là Phật pháp hoạt dụng.
Lại một vị tăng hỏi thiền sư Thanh Nguyên Hành Tư: “Cái gì là đại ý Phật pháp?” Nghe vị tăng đến từ Lô Lăng, sư liền đáp: “Giá gạo ở chợ Lô Lăng bao nhiêu?” Trong sự hoạt dụng của thiền, gạo ở chợ được dùng để chỉ cho đại ý Phật pháp.
Một môn đệ cư sĩ của thiền sư Dược Sơn Duy Nghiễm hỏi: “Đạo là gì?” Sư chỉ trên và dưới: “Ông không hiểu chăng?”. Người môn đệ không hiểu nên đáp: “Không.” Rồi sư nói tiếp: “Mây trên trời xanh, nước trong bình.” (Vân tại thanh thiên, thủy tại bình.) Người môn đệ chợt ngộ. Đạo chính ngay ở tại mây trên trời xanh, nước trong bình, không phải là hiện tượng gì kỳ đặc mà là hương vị thiên nhiên của núi, sông , đồng cỏ. Thật sự đạo là cái gì đơn giản và bình dị.
Thêm một mẫu chuyện Trung Hoa rất thích thú về Triệu Châu. Có một vị tăng lần đầu đến hỏi sư: “Tôi vừa nhập tu viện, xin ngày chỉ dạy.” Tăng chúng thường dùng cháo vào buổi sáng và chiều. Triệu Châu trả lời: “Ông ăn cháo chưa?”. Ngụ ý là ông đã dùng bữa sáng chưa? Vị tăng trả lời ngay rằng: “Thưa rồi.” Và sư tiếp: “Hãy đi rửa chén.” Tất cả chuyện trên đều mang ẩn ý, và đó là một công án. Thiền sư Bansho có nói về vấn đề này: “Trong lúc ăn, hãy mở miệng, khi ngủ hãy nhắm mắt, lúc rửa mặt hãy rửa sạch mũi, khi đi giày hãy xỏ chân vào.” Khi rửa mặt phải tỉnh giác về cái mũi sạch dơ, lúc mang giày ta phải đặt ngón chân vào thật ngay ngắn.
Nơi an trụ cuối cùng của thiền, tức mạch sống của Phật giáo là thiền trong hoạt động, không lạc ra ngoài sinh hoạt tự nhiên của đời sống bình thường hằng ngày. Như vậy, dù không để ý đến ngày và đêm chúng ta đều sống trong Phật pháp và áp dụng Phật pháp. Vậy thì cần gì phải giác ngộ và tu tập? “Đi cũng thiền, ngồi cũng thiền.” Nhưng không phải thế. Nước đã đun sôi và sau đó để nguội chắc chắn phải khác với nước thường, mặc dù cả hai đều nguội. Phải có sự khác biệt giữa một phàm phu và một hành giả đã trải qua công phu tu tập lâu dài. Nếu không thế, tu tập thiền định ắt vô dụng. Họ bình đẳng với nhau trong Phật pháp, nhưng điểm khác biệt là có người tu hành tinh tấn, người thì không. Cùng bơi lội chung trong nước, người có mặc quần áo sẽ bị vướng bận vì cơ thể không được tự do cử động trong nước. Giống như hai người đối diện nhưng ngăn cách bởi một tấm kính không thể nói chuyện với nhau. Cũng thế, chúng ta chìm ngập trong thánh lý, nhưng cũng bị ngăn cách bởi tấm kính. Nếu bằng cách nào đó tấm kính được tháo gỡ, người bơi lội trút bỏ lớp quần áo – điều này thật là cần thiết tuyệt đối để kiến tánh và chứng ngộ. Cụ thể hơn: Người chưa giác ngộ không thể nhận ra tự tánh. Vì chưa nhận ra tự tánh, những ý tưởng của họ bị chi phối bởi mọi hình tướng biến đổi bất thường, và họ bị dao động khi có bất cứ dư luận nào. Chủ đích đời sống của họ không bao giờ ra ngoài sự khoái lạc, của cải, danh và lợi. Nhưng khi hành giả thành tâm tìm kiếm chân lý, thoát ra khỏi tập quán này để nhận ra tự tánh, thì chân lý thường hằng hiện tiền trong cái sinh diệt. Đó là cuộc sống chơn thực, khi mà hành trì và chứng ngộ là một. Cuối cùng hành giả đạt đến cứu cánh tối thượng của thiền, tự tại hòa nhập với thế gian. Bấy giờ cha mẹ như là cha mẹ, con cái như là con cái, người chồng như là chồng, người vợ như là vợ. Liễu vẫn xanh, hoa vẫn thắm, chim bay như chim, cá lội như cá.
Khi mỗi người sống an bình trong vị thế của mình, họ có thể cống hiến cho vinh quang thật sự của đất nước mình và rồi có được năng lực sáng tạo một nền văn hóa vững bền. Chúng ta gọi đó là cuộc sống bình thường, và quả bình thường thật, nhưng đó cũng là chân lý bất di bất dịch qua các thời đại. Hãy nhìn! Khi trời lạnh chim đậu trên cây còn vịt thì nhào xuống nước. Mỗi sinh vật chỉ đi đến nơi an trú riêng biệt của mình. Chân lý là chân lý trong mỗi người. Không có gì tốt đẹp hơn nữa – không có gì đẹp hoặc xấu bởi vì tất cả đều bình đẳng. Nơi có sự bình đẳng, tâm bình và thế giới bình. Đó là thiền Tào Động, nơi an trụ rốt ráo của thiền.
(Thiền Viện Thường Chiếu)

THIỀN VÀ TRÍ THỨC
Đỗ Hồng Ngọc

thien-va-tri-thucMột hôm, nhạc sĩ Dương Thụ mời tôi đến Cà phê thứ 7 của anh trò truyện một bữa cho vui. Được thôi. Tôi vẫn thỉnh thoảng đến chỗ anh để uống cà phê và nghe chuyện trò mà. Đề tài gì? Thiền và sức khỏe. Vấn đề đang rất được giói trí thức quan tâm. Căn phòng nhỏ xíu, nhưng trang nhã, ấm cúng. Một, chỗ chơi nhạc thính phòng, họp mặt bạn bè, kiểu salon thế kỷ 18 – chỉ thiếu một nữ bá tước – để chuyện trò thân mật, cách biệt với ồn ào nhộn nhịp ngoài kia.
Đã thấy có các nhà văn, nhà báo, nhà giáo, học giả, nhà vật lý, kiến trúc sư, luật gia…và khá nhiều bạn bè. Cũng như mọi lần, câu hỏi đặt ra là vì sao bệnh viện mở ra ngày càng nhiều mà lúc nào cũng “quá tải”? Vì sao con người bây giờ tiện nghi dồi dào mà đau ốm triền miên?Vì sao bệnh nhiễm gia tăng trở lại và bệnh do hành vi lối sống ngày càng một phát triển trong khi khoa học y học tiến như vũ bão? Rõ ràng sức khỏe không phải là chuyện của y tế. Y tế chỉ làm mỗi việc “cứu tế về y khoa” khi ta đau ốm quặt quẹo. Sức khỏe còn là chuyện của mỗi người, của mọi người. Khi melamine ở trong sữa, kích thích tố sinh dục ở trong thịt, thuốc trừ sâu ở trong rau…thì bác sĩ làm sao? Khi bụi khói đầy đường, tiếng ồn đinh tai nhức óc thì bác sĩ làm sao? Tại sao nhiều diễn viên tài tử giàu có xinh đẹp bỗng một hôm thắt cổ hoặc uống thuốc tự tử? tại sao lâu lâu một tỷ phú đại gia nhảy lầu? Thì ra đời sống càng tiện nghi, nhu cầu vật chất càng được thỏa mãn thì con người càng xa lạ với tự nhiên, với chính mình. Tress chính là nguyên nhân sâu xa của 60-90% bệnh lý đưa người ta đến bác sĩ. Mà bác sĩ thì chữa được cái đau chứ không chữa được cái khổ. Chữa được cái bệnh chứ không chữa được cái hoạn. Cho nên cứ xá quần như vậy. Có cách nào không?
Có. Thiền. Thiền có thể góp phần giải quyết căn cơ. Thiền giúp ta biết “dừng lại”, “thôi đi”. Thiến giúp ta nhận ra nhưng “điên đảo mộng tưởng”. Nhưng thiền là gì? Cách nào? Hãy bắt đầu từ việc đơn giản nhất. Đó là Thở, thở bụng. ô hay, Thở phải bằng ngực chứ, Phổi nằm ở ngực kia mà? Phổi nằm ở ngực nhưng thở nằm ở bụng. Cứ nhìn một em bé đang ngủ say mà xem? Cứ nhìn một người đang ngủ yên mà xem? Chỉ có cái bụng là phình lên xẹp xuống, còn cái ngực thì …im re. Thật vậy, khi cái ngực mà khò khè,mà có cứ là nó đã bị bệnh rồi, đã suyễn hoặc viêm phổi tắc nghẽn mãn tình tính rồi. Nói khác đi, cách thở sinh lý, thở thiên nhiên, thở bình thường chính là thở bụng. Người khỏe thì luôn luôn thở bụng, nên thở bụng làm cho ta khỏe. Chỉ có vậy. “Bí quyết” nằm ở chỗ đơn giản đó. Các phương pháp khí công dưỡng sinh, yoga, thiền…đều bắt đầu bằng tập thở bụng. Tại sao phải tập? Bởi không biết tự thuở nào, con người lại xa rời nguồn gốc tự nhiên của mình, bày ra thở ngực, cũng như thay vì ăn thức ăn lành mạnh sẵn có trong thiên nhiên, con người chế biến đủ kiểu cho nó hư đi. Do vậy, thở phải được rèn tập trở lại. Về sinh lý, hô hấp chính của ta là cơ hoành, vắt ngang giữa bụng và ngực, chứ không phải cơ quan sườn hay cổ. Khi các cơ quan sường hay cổ ráng sức phì phò thì đã bệnh rồi. Nhắc lại phương pháp thở bụng của Nguyễn Khắc Viện, của Dean Ormish của Deepak, Chopa và cả kinh nghiệm bản thân. Phương pháp đơn giản, không tốn kém này hiện nay ngày càng được phổ biến ở trung tâm y khoa lớn trên thế giới để chữa tress, căn nguyên các bệnh dịch không lây như tim mạch,huyết áp, tiểu đường, gout…
Nhưng thiền không dừng ở đó, sau thở bụng, bước tiếp theo là “dõi theo” và “suy tưởng” về cái hơi thở đó. Nó vào nó ra, nó lên nó xuống nó phồng nó xẹp. “Dõi theo” khác với “theo dõi”. Theo dõi mệt lắm. Dõi theo thì ung dung hơn. Cứ thả cho nó sao thì sao, chỉ cần dõi theo, ghi nhận không bình luận hay phê phán. Trí thức vốn hau bình luận hay phê phán…nên trí thức thường thất bại trong thiền. Một người hàng thịt buông dao thành Phật. Trí thức còn lâu! Nhưng trí thức lại có cái hay của nó. Nó không dễ tin, nó ngờ. Nhưng đại nghi đại ngộ, càng nghi càng ngộ. Hơn hai ngàn năm trăm trước, một nhà minh triết – Đức Phật – bảo đừng vội tin tôi, cứ đến nếm thử đi rồi biết. Đến và nếm thử. Đến là thực hành. Làm đi đừng nói nữa. Vụ này nói không được, “bất khả thuyết”? nếm thử và cảm nhận. Phải tự mình cảm nhận, tự mình thể nghiệm riêng mình cảm nhận không thể nhờ ai khác. Thở mà cũng phải nhờ người khác thở giùm hay sao? Tôi ngạc nhiên thấy các ông ấy dạy “thở”, bắt người ta làm theo ý mình. Làm theo sao được! Mỗi người có cái sinh lý, thể chất, tâm lý riêng của mình chứ. Nắm lấy nguyên tắc thôi, rồi thực hành theo kiểu của mình. Bắt chước người khác, tẩu hỏa nhập ma như chơi! Họa sĩ Hoàng Lập Ngôn có lần nói với ông đi máy bay từ Hà Nội vào Saigon chỉ thở 60 lần là tới nơi, nghĩa là mỗi hơi thở của ông ta dài 2 phút. Máy bay bay 2 giờ, ông thở 60 lần. Cón ta, bắt chước ông sao được. ông có cái sinh lý của ông, lại rèn từ thuở nhỏ.
Cái hay thứ hai của trí thức là “suy tưởng”. Thiền cần suy tưởng. Không phải suy tưởng truyện tranh bá đồ vương, gồm thâu lục quốc, nhất thống giang hồ, muôn năm thường trị gì đâu! Trước hết là suy tưởng về cái hơi thở đang vào đang ra kia! Tưởng nó ở trong ta, hóa ra nó ở ngoài ta, tưởng ta điều khiển nó nhưng hóa ra nó cóc cần ta. Lợi ích bất ngờ là sự dõi theo và suy tưởng “hồn nhiên” đó ai dè giúp ta cắt đứt dòng “tâm viên ý mã” linh tinh khác. Gom thân tâm ta về một mối là hơi thở của chính mình. Ở đây và bây giờ, dứt bật những lo âu phiền muộn. Nói khác đi, nó làm ta được “thảnh thơi”, nó giải tress, nghĩa là mang lại sức khỏe, hạnh phúc.
Thiền có thể làm cho ta được thành thơi, giải tress, mang lại sức khỏe an lạc hạnh phúc ư? Tin được không? Có cơ sở khoa học nào không? Trí thức sẽ hỏi. Đâu dễ tin. Và câu trả lời là có, ít ra về mặt sinh học. Thở chẳng phải trước hết là chuyện sinh học ư? Ta cần lấy oxy từ bầu khí quyển đưa vào phổi, rồi máu mang oxy đó đến từng tế bào trong cơ thể để tạo ra năng lượng cho sự sinh tồn và hoạt độn của ta. Một người chạy đua 100m phải nín thở để chạy đến nơi, anh ta thở hào hển vì phải trả “nợ oxy” đã vay mượn trong lúc nín thở. Cơ thể ta lúc nào cũng ở trong tình trạng căng cứng để đi đứng nằm ngồi, các cơ bắp luôn luôn co duỗi để giữ cho ta có một tư thế theo ý muốn. Sự căng cứng cơ bắp (tonus musculaire) đó tiêu thụ khoảng 40% năng lượng. Nếu có cách nào làm giảm sự căng cứng cơ ta sẽ tích lũy năng lượng đáng kể. Cơ thể nhờ đó mà đỡ vất vả, sảng khoái hơn. Riêng não tuy chỉ chiếm có 2% thể trọng mà tiêu tốn hết 30% năng lượng. Nếu có cách nào đó làm cho não bột được nghỉ ngơi, tích lũy thêm một số năng lượng đáng kể nữa, các tế bào nhờ đó mà đỡ vất vã sảng khoái hơn nữa. Sự sảng khoái trong tiền gọi là “thiền duyệt”. Câu hỏi đặt ra là tại sao não bộ lại xài phí tiêu hoang năng lượng nhiều đến vậy? Thì ra ão lúc nào cũng ở trong trạng thái “điên cái đầu”, lúc nào cũng nghĩ ngợi lung tung, tâm viên ý mã! Trí thức - hoạt động trí não nhiều – càng dễ bải hoải, kiệt sức, quên trước quên sau, đến bác sĩ, bác sĩ chẩn đoán là “Mệt mõi kinh niên không rõ nguyên nhân”, nghĩa là bí..Lúc say mê làm việc trí thức thường thở để sau đó hổn hển trả nợ oxy. Thiền vừa làm giãn cơ, vừa làm lắng dịu các hoạt động lăng xăng của não, nhờ đó mà giúp cơ thể thảnh thơi, an lạc. Hoạt động thể chất sau đó sẽ bền bĩ hơn, suy tưởng sau đó sẽ tập trung hơn, sáng suốt hơn.
Trong lúc tập trung theo dõi hơi thở như thế, những câu hỏi sẽ gợi lên: tại sao phải thở? Không thở được không? Tại sao cần oxy (02) – khí thải của cây xanh – trong khi cây xanh cần carbonic (C02) – khí thải của ta? Có sinh vật nào sống mà không cần oxy không?…Câu trả lời sẽ liên quan đến khí quyển, đến môi trường, đến cây xanh, đến sinh vật hiếm khí, vi khuẩn sống trong núi lửa, trong băng tuyết…rồi nhìn ra mệnh mông thấy không chỉ có vũ trụ (universe) mà là đa vũ trụ (multiverse), tam thiên, đại thiên thế giới, rồi trùng trùng duyên khởi..từ đó có hôm nào nhận ra thực tướng, vô tướng, cái mà bây giờ người ta gọi là “Theory of Everything” (?)…hay như Stephen W. Hawking giật mình nhận ra cái The Grand Design, “vô sở tùng lai diệt vô sở khứ” (?). Thiệt ngộ, chỉ với các nguyên tố C, H, và O quấn quýt lấy nhau, chỉ cần ngọt ngào thì có đường, khi cần chua chát thì có giấm, khi cần đắng cay có chút rượu mềm môi?
Khi bản đồ gien người được thiết lập, các nhà sinh học giật mình thấy cái cây cổ thụ ngoài sân chứa đến 70% gien người, ai dám bào không có chuyện “thạch nữ giá bồ lang”? Cái cọng cải non xanh kia có đến 26% gien người, rồi ruồi giấm, chuột bọ…Chuột có đến 97,5% gien người nên nó có đám cưới chuột, mới có “chuột kêu chút chít trong rương, anh đi cho khéo đụng giường mẹ hay”. Ễnh ương, tắc kè, thằn lằn rắn mối…con nào cũng phì phò xì xụp, cũng phình phình xì xẹp đó thôi…
Thiền cón giúp ta sinh trụ dị diệt, thấy mỗi hơi thở là một kiếp người. Bé sơ sinh hít mạnh hơi vào thì cụ già thở hắt hơi ra. Giữa hai lần thở đó là những làn sóng lăn tăn, dài ngắn. Đừng tìm kiếm thần thông, phép lạ. Thần thông phép lạ đầy rẫy quanh ta.
Buổi trò chuyện chuyển sang phần hỏi đáp. Chỉ xin ghi lại vài câu:
1- Kiếm hiệp hay nói “đưa hơi xuống huyệt đan điền là sao?”. Đó chính là cách thở bụng, ki hít vào đẩy cơ hoành xuống càng sâu càng tốt, xuống tận huyệt “đan điền”. Huyệt đan điền nằm dướ rún 3 lóng tay, khoảng 4cm. Đan là thuốc, điền là ruộng. Đan điền là ruộng thuốc. “Linh đan diệu dược”. Người xưa coi thở bụng là phương pháp luyện công tốt nhất, được sử dụng trong vỏ thuật và phép tu tiên để trường sinh bất lão. Thực ra cơ hoành chỉ di chuyển được khoảng 7cm thôi, chưa quá rún, cũng đã đưa vào 1,5 lít không khí rồi. Nhưng cần để ý ráng sức thở sâu quá dễ bị “tẩu hỏa nhập ma”.
2- Dùng ý dẫn khí đến những nơi mình muốn có được không? Chẵng hạn đến tận ngón tay, ngón chân, các khớp đang đau nhức?Được. . Ý dẫn các pháp mà! Về sinh học, hệ thống mao mạch dài đến 100.000km (hai vòng rưỡi xích đạo trái đất chứ it gì?) dẫn khí đến tận cùng trong cơ thể con người. Mỗi tế bào thực chất là một.. sinh vật. Chúng hấp thụ oxy để tạo năng lượng. Dùng ý dẫn khí là một cách nói, nhấn mạnh khả năng đưa khí lưu chuyển toàn thân, đến từng tế bào nhờ hệ thống mao mạch này. Hiện tượng “viêm” trong y học – sưng, nóng, đỏ, đau – chính là đưa máu dồn vào nơi đó để chữa trị, tập trung oxy nhiều đến đó để tăng cường năng lượng.
3- Tôi học cách thở âm và thở dương?Thở dương là đưa qua mũi, theo nhâm mạch xuống đan điền, hậu môn, nhíu hậu môn lại, thở âm là đưa hơi lên đỉnh đầu, theo dốc mạch đến hậu môn, nhíu hậu môn lại…để chữa trị các trạng tha1iam6 và dương của thân tâm đúng không? Đúng.Bí quyết nằm ở chỗ “nhíu hậu môn”. Những thứ khác thực chất vẫn là thở bụng, thở sâu. Khi vỏ não tập trung vào điều này, thì không thể tập trung vào điều khác. Hai người sắp đánh nhau mà nghe động đất, sợ quá bỏ chạy quên đánh nhau. Cái “sợ” đã thay đổi cho cái “giận” ở vỏ não. Một người ở trạng thái buồn bã (âm) hay trạng thái kích động (dương), mà biết tập trung vào hơi thở sâu, tập trung vào chuyện ‘nhíu hậu môn’ thì ‘công tắc’ đã chuyển qua hướng khác ở vỏ não.
4. Nghi ung thư, xét nghiệm không có gì, chỉ bị cao huyết áp (HA). Mua máy đo huyết áp về do mỗi ngày cả chục lần, lúc nào cũng cao, chỉ uống vài ly thì HA mới xuống? Một tỷ phú Mỹ thường đọc báo ý học nghĩ mình bị ung thư. Khám bác sĩ, bình thường, không tin, đến bác sĩ khác. Cuối cùng gặp một bác sĩ giỏi, biết ngay là ung thư. Mừng vì mình chẩn đoán bện giỏi hơn các bác sĩ, tỷ phú hiến hết tài sản rối đi chu du khắp thế giới trước khi chết, mời cả cô y tá xinh đẹp của bác sĩ cùng đi. Sáu tháng sau dẫn vợ – cô y tá bây giờ là vợ – về thăm bác sĩ, hoàn toàn khỏe mạnh. Bác sĩ cười: “ông chỉ “bệnh tưởng”. Vụ HA thì chính cái máy đó là thủ phạm. mỗi lần đo là mỗi lần lo lắng, căng thẳng nên HA tăng cao. Khi có vài ly vào thì hết lo, hết căng thẳng.
Nhưng thiền không dừng lại đó. Nó mở ra những khoảng mênh mông bất khả tư nghì!.
Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo số 114 | ĐỖ HỒNG NGỌC

THIỀN & CANH TÂN ĐẤT NƯỚC 
Hồng Quang

Nhân loại càng văn minh, thì con người càng bị cuốn hút vào các guồng máy do chính mình tạo ra. Từ đó, những khủng hoảng nầy chồng chất lên những khủng hoảng khác, tạo đủ thứ bệnh, và nhiều trường hợp, số phận, đành giao cho tử thần quyết định.
THUỐC CHỮA NHỮNG CĂN BỆNH THỜI ĐẠI
Thống kê cho biết, Âu châu có trên 40% dân chúng bị trầm cảm (depression). Việt Nam, con số nầy không nhỏ hơn . Nhân viên, công chức, tư chức, giáo chức, học sinh, sinh viên, nhân công …, hầu như đều có vấn đề bất cập trong cuộc sống vì bị căng thẳng và bệnh tật, mà thuốc chỉ chữa được cái ngọn, nhưng không trị được cái gốc.
Khoa học gia và y giới của nhiều nước tân tiến, từ hơn 50 năm qua, đã hướng sự nghiên cứu của mình về Đông phương, và may mắn thay họ đã tìm thấy một kho dược liệu vô tận chữa trị được nhiều chứng bệnh mà không phải tốn tiền, không cần tranh giành, không cần xin phép ai, tự do sử dụng và không sợ bị cạn nguồn. Phương thuốc ấy là Thiền.
thien_canh_tan_dat_nuoc_01Việt Nam, một trong những quốc gia đang phát triển, người dân khủng hoảng đủ thứ và đủ cấp độ. Đó là một trong những lý do chính mà những trung tâm Yoga phát triển. Nhưng không giản dị như ngồi thiền, tập Yoga tốn rất nhiều thì giờ, trung bình mỗi ngày 2 tiếng. Tiền phí tổn khoảng 600 ngàn đồng / tháng tùy nơi. Với số tiền nầy, phần lớn quần chúng chưa đủ khả năng. Hơn nữa, Yoga ít thích hợp cho người lớn tuổi.
Vì thế, các Trung tâm “Thiền trị bệnh” ngày càng sinh trưởng. Mức sinh trưởng nầy làm cho chúng ta vừa mừng vừa lo. Mừng vì các lớp “Thiền trị bệnh” đem đến kết quả rất cao. Nhưng lo vì không thiếu những hệ lụy do người hướng dẫn thiếu kiến thức khoa học và thiếu chuyên môn về Thiền, nên bệnh nhân bị tẩu hỏa nhập ma. Độc giả có thể tìm hiểu vấn đề nầy qua đường link: Tẩu hỏa nhập ma khi mở luân xa 6”(1). 
tuoi_tre_ngoi_thien_2
Một lớp dạy thiền tư cao cấp dành cho trẻ em tại Hà Nội
Mặt khác, Thiền là một “sản phẩm chung” của nhân loại”. Tác giả là Gotama; Giáo chủ Phật Giáo. Ngài đã từng tuyên thuyết“Ta ra đời vì lợi ích cho tất cả chúng sanh” chứ không riêng cho bất cứ một ai, kể cả thân quyến và đệ tử của Ngài.
Những người hướng dẫn các lớp “Thiền trị bệnh” rất biết cách, tế nhị và khéo trình bày, để giúp những người thuộc các tín ngưỡng khác nhau có thể áp dụng Thiền cho một cuộc sống an hòa và hạnh phúc hơn.
Nhưng thực tế, Thiền vẫn mang màu sắc Phật giáo khó lòng gột rửa. Do đó, lúc đề cập đến Thiền người ta hiểu đó là “sản phẩm” của đạo Phật.
Do vậy, một số người vì mặc cảm tín ngưỡng, nên họ đã thêm thắt xào nấu, dán cho Thiền một nhản hiệu khác, và ngay cả việc đổi tên tổ sư của Thiền. Vì thế, một số bệnh nhân hành thiền bị tẩu hỏa nhập ma do sản phẩm đã bị chế biến.
thien_canh_tan_dat_nuoc_03thien_canh_tan_dat_nuoc_02
Mt lp hc Thiền khai m luân xa 6  Hà Ni
Hơn thế nữa, có người lại hoang tưởng đến độ không thể chấp nhận như cho rằng, Thiền Nhân Điện có thể làm cho đàn ông mang thai, v.v… Vui lòng xem tài liệu ở đây:  Nhân điện - bí ẩn hay hoang tưởng?”(2).
Và “Truyền nhân điện giúp nam giới sinh con”?(3).
Vượt ra ngoài những tri giác sai lầm và hoang tưởng, hành Thiền theo cách tự biến chế, thiếu kinh nghiệm và thiếu khoa học, tôi muốn được chia sẻ với quý độc giả phương pháp Thiền Sức Khỏe dựa vào những chứng nghiệm và khám phá của khoa học, để tránh những điều bất cập.

THIỀN VÀ PHƯƠNG PHÁP CHỮA TRI BỆNH TẬT
thien_canh_tan_dat_nuoc_04BS. H. Benson
Theo BS Herbert Benson, có từ 60-90 % bệnh tật phát sinh do con người bị căng thẳng. Và Thiền có khả năng làm giảm căng thẳng nên Thiền có khả năng chữa trị bệnh tật (4).
Căng thẳng là nguyên nhân của bệnh tật.
Một cách khái quát, lúc bị căng thẳng, hệ giao cảm (Sympathetic system) tác động vào các cơ quan tim, gan, tỳ, phế, thận … qua phản ứng thông thường là chiến đấu hay bỏ chạy (fight or flight) làm cho con ngươi của mắt nở lớn để thấy rõ, thien_canh_tan_dat_nuoc_05tim đập mạnh để gia tăng lượng máu chuyển đến các nơi cần thiết trong cơ thể, phổi thở mạnh để gia tăng dưỡng khí hay, ngưng sự tiêu hóa của bao tử và ruột để dành năng lượng cho phản ứng nói trên. Để làm được điều này, cơ thể tiết ra hai chất hormones cực mạnh là epinephrine và norepinephrine làm cho tim đập nhanh hơn, phổi thở nhiều hơn, lượng đường trong máu gia tăng, áp huyết cao, bao tử ngưng tiêu hóa thức ăn…
Nếu tình trạng nầy kéo dài ngày nầy qua tháng nọ thì, các bệnh thuộc về tim mạch, cao áp huyết, cholesterol, tiểu đường, bao tử … sẽ có cơ nguy xuất hiện.
BS Herbert Benson và các đồng nghiệp, qua hằng trăm cuộc thí nghiệm cho thấy, Thiền có khả năng làm giảm căng thẳng, nên Thiền có khả năng trị bệnh, chứ không có gì huyền bí.
THIỀN LÀ GÌ ?
Hiểu một cách đơn giản, Thiền là sự tập trung TÂM, chú ý vào một đối tượng mà không suy nghĩ về một vấn đề nào khácLàm sao thực hành thiền?
Có 5 cách ngồi Thiền (Thư Viện Hoa Sen). Theo cách nào cũng được, ngay cả việc nằm trên giường, ngồi trên ghế, miễn sao định được tâm, là điều quan trọng. Tuy nhiên, hai phương pháp có kết quả tốt nhất là:
- Ngồi thẳng lưng, mắt nhắm lim nhim,
- để một chân lên bắp vế của chân kia, hoặc:
- chân trái để lên bắp vế chân phải, chân phải để lên bắp vế của chân trái, hoặc ngược lại. Xem hình kèm theo:
thien_canh_tan_dat_nuoc_08thien_canh_tan_dat_nuoc_07thien_canh_tan_dat_nuoc_06
Tréo 2 chân (kiết già). Tréo 1 chân (bán già) Thông thường. 
thien_canh_tan_dat_nuoc_09b thien_canh_tan_dat_nuoc_10b
Trên đòn  Trên ghế 
- Bàn tay phải chồng nhẹ lên bàn tay trái,
- Chót lưỡi đụng nhẹ vào bên trong phía trên răng cửa.
Nếu ngồi thiền mà không định được tâm thì sẽ không có kết quảCó nhiều cách để định tâm. Ở đây, tôi chỉ trình bày một phương pháp dễ thực hành nhất, và hầu như có hiệu quả cao nhất. Đó là phương pháp “Quán hơi thở”. Danh từ chuyên môn là “Quán sổ tức”. Tiếng Anh gọi là “Breathing Meditation.”
Bắt đầu, hít vào bằng mũi, thở ra bằng miệng 3 lần. Cố gắng hít vào thật sâu và thở ra thật cạn, để không khí trong phổi hầu như không còn tồn đọng. Kế tiếp, hít vào bằng mũi, thở ra cũng bằng mũi rồi đếm 1. Hít vào thở ra đếm 2. Cứ hít thở như thế và đếm 1 đến 10, rồi trở lại đếm 1. Không nên đếm ít hơn 5 và quá 10, vì khó định được tâm.
Lúc hít vào và thở ra, điều quan trọng là, ý nghĩ duyên theo hơi thở, đừng suy nghĩ một vấn đề nào khác. Thực tập như vậy khoảng 20 phút sẽ cảm nhận nhịp đập của tim giảm xuống, phổi thở chậm lại, hành giả sẽ thấy khỏe người và nhẹ nhàng có thể cảm nhận được ngay. Và lúc đó, hệ đối giao cảm gia tăng hoạt động. Mỗi ngày tập hai lần, mỗi lần khoảng 20 phút.
Xả Thiền, hai bàn tay xoa nhẹ vào nhau nhiều lần, rồi xoa lên mặt, xoa vào lưng quần và xoa vào chân để tránh tê mỏi.
Ngồi thiền mà định được tâm, bạch huyết cầu sẽ gia tăng, hệ miễn nhiễm mạnh hơn, và có khả năng chống lại vi khuẩn và vi trùng; hai “đạo binh” nầy là đầu mối chính của nhiều bệnh tật.
thien_canh_tan_dat_nuoc_11Khoa học còn cho thấy, thùy não bên trái phía trước trán (vùng màu đỏ), nếu hoạt động nhiều thì sẽ làm phát sinh các cảm xúc vui vẻ, tích cực. Nếu thùy não đối xứng bên phải (vùng màu xanh) hoạt động nhiều, thì sẽ tạo ra các cảm xúc buồn rầu, khổ đau. Lúc ngồi thiền, phần não bên trái sẽ gia tăng hoạt động làm cho con người an lạc và hạnh phúc hơn. 
Theo lối nghĩ từ xưa, não bộ con người bị teo lại và kém sinh động tỉ lệ thuận với thời gian (tuổi càng cao, não càng yếu). Nhưng nhiều nhà nghiên cứu, nhất là Giáo sư thần kinh học Sara Lazar, thuộc Bệnh viện Đa khoa Massachusetts Mỹ cho thấy, nhóm người thiền hành khoảng dưới một giờ mỗi ngày trong chín năm, thì não bộ của họ trẻ hơn nhóm không hành thiền đến 20 tuổi (5).
Điều đó cho thấy Thiền có khả năng tái tạo và làm cho não bộ trẻ hơn, gia tăng an lạc và hạnh phúc.
 thien_canh_tan_dat_nuoc_12
Hình bên trái: Bộ não lúc không ngồi thiền, ở trạng thái bình thường.
Hình bên phải: Bộ não khi ngồi thiền, dưỡng chất năng lượng trong não gia tăng ở nhiều vùng.
Gần đây, nhiều viện nghiên cứu Sức khỏe quốc gia (Mỹ) đã tài trợ các chương trình thí nghiệm về sự ảnh hưởng của Thiền Chánh Niệm (Mindfulness Meditation) đối với sức khỏe và trị liệu. Máy chụp hình cọng hưởng từ [ fMRI ] ghi lại những hoạt động tế bào thần kinh não của hàng ngàn thiền sinh, từ những người mới bắt đầu thiền tại các trung tâm ở địa phương đến các vị sư Tây Tạng trong các tu viện.
Qua những bức hình ghi lại, các khoa học gia về não bộ thấy nơi các thiền sinh, sự “an lạc gia tăng, căng thẳng giảm, tập trung chú ý tốt hơn, và nhiều lợi ích khác nữa”. [increased calm, decreased stress, better attention, and so forth—effects of meditation, ongoing investigations are exploring the role of meditation and mindfulness on health and healing] (6).
Qua đó, chúng ta có thể khẳng định, ta là sản phẩm sáng tạo của chính mình ta, chứ không có thần thánh nào xen vào. Bệnh tật cũng thế. An vui thì khỏe mạnh, ưu phiền là ốm đau.
Trong tập sách mỏng “Thiền và những lợi ích thiết thực”, tái bản nhiều lần. Qua nghiên cứu, tôi thấy Thiền không những có khả năng chữa trị bệnh tật, như tim, gan, tỳ, phế, thận, ung thư, tiểu đường, cao huyết áp, cholesterol, ngăn chận sự bành trướng của bệnh Si-đa, mà Thiền còn có thể làm cho con người đẹp hơn, thông minh hơn, mạnh khỏe hơn, sống lâu và sống có hạnh phúc hơn.
Do đó, nếu đưa Thiền vào học đường, học sinh, sinh viên sẽ mạnh khỏe và thông minh hơn. Thiền vào bệnh viện, người bệnh sẽ rút ngắn thời gian nằm viện và giảm chi phí. Ngân sách chi tiêu y tế của quốc gia cũng được giảm thiểu rất lớn. Thiền vào công nghiệp sẽ giúp chủ và nhân viên vui vẻ hài hòa làm tăng trưởng sản lượng. Một công ty xí nghiệp không thể phát triển mạnh nếu, chủ và thợ thiếu tương thân, thiếu sức khỏe…
Xã hội là tập hợp của những đơn vị cá nhân. Nếu từng cá nhân được khỏe mạnh, an hòa, thông minh và sáng suốt hơn thì chi tiêu y tế sẽ giảm, kinh tế gia đình tăng thêm. Gia đình được hài hòa, cuộc sống có chất lượng hơn, hạnh phúc hơn, xã hội bớt tai nạn và bạo động giảm thiểu, v.v..
Quốc gia là tổng thể của các đơn vị cá nhân. Nếu từng cá nhân được khỏe mạnh, thì quốc gia phú cường. Thiền có khả năng làm cho con người khỏe mạnh. Do đó, Thiền có thể dùng vào việc canh tân đất nước. Dân giàu nước mạnh, xã hội văn minh phú cường không thể có nếu, đa số dân chúng mang đầy bệnh tật và kém thông minh. Phải chăng, đó là lý do chính mà nước Mỹ đã đem Thiền vào, hầu như, khắp tất cả mọi ngành sinh hoạt như giáo dục cấp tiểu học, trung học, đại học, thương mại, kỹ thuật, công nghệ và cả quân sự nữa.
Một số thí dụ khác để chúng ta rõ thêm. Time, là một trong số ít tuần báo rất giá trị của Mỹ. Trong bài “Chỉ niệm một chữ ÚM” cho thấy, Thiền đã được sử dụng nhứ thế nào tại quốc gia tân tiến nầy (7).
Cả chục triệu người Mỹ hành thiền trong hai mươi năm qua, họ đều cho rằng “thiền không những làm gia tăng hệ miễn nhiễm, mà lúc chụp hình não bộ cũng cho thấy thiền giúp não tái tạo làm giảm cẳng thẳng tâm thần”.
Ngày nay các lớp Thiền đầy ắp người. Những thành phần chuyên nghiệp nhận thức rằng đời sống của họ có quá nhiều căng thẳng và “Thiền là nước tắm của những kẻ thông minh”.
Bài báo viết “Thực khó mà tránh việc tu Thiền. Thiền được đưa vào trong trường học, bệnh viện, phòng luật sư, các tòa hành chánh, các công ty và cả nhà tù”.
Một số phi trường, nhà nguyện, các quán internet cũng có phòng Thiền. Thiền trở thành một môn học trong trường huấn luyện quân sự West Point, ngay cả nơi huấn luyện bóng rổ Lackers, Phil Jackson, huấn luyện viên, cũng thường đề cập đến Thiền cho các môn sinh. 
thien_canh_tan_dat_nuoc_13“Tại đại học Maharishi ở Fairfield, Iowa, bao gồm các lớp cao đẳng, trung học và mẫu giáo, toàn bộ học sinh mẫu giáo và giáo chức, nhân viên cùng ngồi thiền hai lần mỗi ngày”.
 Trung tâm Phục hồi sức khỏe của đại học Maharishi, với diện tích 3.345 m2 (36,000 sqf), được xây trên 100 mẫu tây đất.
Trung tâm Shambhala Mountain ở Colorado Rockies, một khuôn viên rộng, năm 1998 chỉ có 1.342 du khách, đoán sau 5 năm là sẽ có khoảng 15.000 người. Các khách sạn Catskills ở New York nhanh chóng biến thành các nơi Thiền ẩn tu, Borsch Belt được đổi tên Buddhist Belt. Thiền, giống như một phong trào lớn của người Mỹ.
Trên nhiều trang bìa của tuần báo Time, rất nhiều thiền sinh là những nhân vật nỗi tiếng như Goldie Hawn, Shania Twain, Heather Graham, Richard Gere và cả Al Gore (cựu phó Tổng thống Mỹ).
Vì lợi ích về mặt văn hóa và y học, nên Thiền được các bác sĩ khuyến khích sử dụng để chận đứng hoặc làm chậm lại các bệnh kinh niên về tim mạch, sida, ung thư, hiếm muộn, và khôi phục các bệnh do trầm cảm, bệnh tâm thần và chứng khiếm khuyết chú ý hiếu động (attention decficit disorder (ADD).
Bài báo viết tiếp, các bác sĩ níu lấy Thiền chẳng phải vì chuyện tốt xấu hay tín ngưỡng mà, vì các thí nghiệm cho thấy Thiền có khả năng trị bệnh, nhất là các bệnh liên hệ đến tâm thần bất ổn.
Trong tác phẩm Destructive Emotions, ghi lại buổi hội luận với Ngài Đa La La Ma và nhóm khoa Thần kinh học, tác giả Daniel Coleman viết, Trong 30 năm nghiên cứu, cho thấy thiền là phương thuốc trị liệu rất tốt, thiền là một kháng tố chống lại bệnh phiền muộn”.
“Nhưng cái thú vị về nghiên cứu mới này là làm thế nào mà thiền có thể uốn nắn được tâm và tái định hình não bộ”.
Các thí nghiệm bằng kỹ thuật tinh vi nhất cho thấy, Thiền có thể uốn nắn được Tâm và tái định hình não bộ, thông chỗ nghẽn và làm máu huyết lưu thông. Và nếu so với giải phẫu, thì bệnh nhân có thể chỉ tốn tiền mua một cái gối để ngồi thiền. Quá chừng rẻ.
Năm 1967 BS Herbert Benson, giáo sư y khoa tại Harvard Medical School, thí nghiệm trên 36 người hành Thiền siêu vượt (Transcendental Meditation), ông thấy, lúc định được tâm các thiền giả sử dụng 17% oxy ít hơn, tim giảm đập ba nhịp một phút và tăng làn sóng não (theta). Trong Tác phẩm “Hiệu năng của Thư giản” (The Relaxation Response), bán chạy nhất trong những năm 1970, Benson, người sáng lập Mind / Body Medical Institute, cho rằng “các thiền sư trung hòa được các căng thẳng, trở thành một người tĩnh lặng và có một trạng thái hạnh phúc hơn”.
Giáo sư Tâm thần Gregg Jacobs, người cọng tác với Bs H. Benson, lưu trữ các thí nghiệm điện não đồ (EEG) của một nhóm các người hành thiền và nhóm khác chỉ nghe thiền qua băng dĩa để thư giãn. Sau vài tháng thực tập, kết quả cho thấy, các người ngồi thiền sản xuất sóng theta hơn rất nhiều so với những người chỉ nghe dĩa.
Nghiên cứu thiền đưa đến một kỷ nguyên mới. Giáo sư bộ môn Phật giáo Tây Tạng, Robert Thurman là bố của nữ minh tinh nổi tiếng, Uma Thurman, nói:"Thiền giống như nhiên liệuỞ Á châu thiền là một món đồ dùng thiên nhiên mà ai cũng có thể sử dụng. Chúng ta nên tách nó ra, không phải chỉ dành riêng cho người Phật tử”.
Thiền ngày càng được tách ra khỏi Phật giáo. Người Mỹ đang tập thiền Quán niệm (chú tâm vào hơi thở), thiền hành (bước đi chậm, tĩnh thức từ mỗi bước chân), Thiền Siêu Vượt ™, hay thiền niệm chú, lặp đi lặp lại vài vần chữ Sanskrist, (như Úm Ma Ni Bát Mê Hồng), ngay cả thiền múa (nhắm mắt nhảy múa theo điệu nhạc) hằng giờ đồng hồ.
Đầu năm 2004, một cuốn sách mới, “Eight Minutes That Will Change Your Life” (Tám phút sẽ đổi đời), của Victor Davich, ông biện giải một mẫu thiền thích ứng nhất cho người Mỹ luyện tập mỗi ngày, mà ông tuyên bố là chỉ cần tám phút.
thien_canh_tan_dat_nuoc_14Tiến sĩ John Teasdale tại Đại học Oxford, Cambridge cho thấy, Thiền chánh niệm giúp các bệnh nhân bị trầm cảm (chán nản và sợ hải) kinh niên, giảm tỉ lệ tái phát đến 50%.
Chương trình 8 tuần, thoát khỏi trầm cảm, lo âu, phiền mun.
Wendy Weisel, con gái của hai người sống sót khỏi nạn diệt chủng Do thái (Holocaust) và tác giả cuốn “Daughters of Absence” (Các con gái tôi vắng mặt), dùng thuốc chống lo âu, hầu như suốt đời, nhưng lúc hành thiền được hai năm, bà nói "Một sự khác biệt ngạc nhiên”. “Chúng ta không cần dùng thuốc cho bệnh lo âu phiền muộn hay bệnh căng thẳng thần kinh. Lần đầu tiên trong đời tôi không còn bị lo âu nữa."
Hơn mười năm trước, Bs, Dean Ornish cho rằng thiền, cùng với yoga và ăn kiêng, sẽ đẩy lùi chất tích tụ ở vành động mạch. Sau đó, tại cuộc họp của hội Niệu học Mỹ (American Urological Association), ông công bố thí nghiệm, Thiền có thể làm chậm ung thư tuyến tiền liệt. Phụ nữ hành thiền, các tế bào miễn nhiễm cao hơn; chống ung thư vú.
Thiền cũng giúp làm hạ huyết áp. 60% bệnh nhân đến khám bác sĩ vì do bị căng thẳng. Thiền cũng giúp những người yếu sinh lý không cần dùng thuốc Viagra.
Nữ diễn viên Heather Graham bắt đầu hành thiền theo đề nghị của giám đốc David Lynch. Bà phát biểu “thiền đưa tôi vào một nơi hạnh phúc nhất". Cô hành thiền khoảng 20 phút lúc thức dậy và 20 phút vào buổi chiều.
Ông Bill Ford, Giám đốc công ty xe hơi Ford Motor, hành thiền, cựu Giám đốc Tình báo Anh MI-5 cũng thế. Bà Hillary Clinton là cựu Bộ trưởng bộ Ngoại giao Mỹ, cũng thảo luận thiền, trong khi chồng bà, cựu tổng thống Bill Clinton thực hành thiền dưới sự hướng dẫn của một vị tu sĩ Phật Giáo, và gia đình cựu phó Tổng thống Gore cũng trở lại thiền. Ông phát biểu, "Vợ chồng chúng tôi tin sự cầu nguyện đều đặn, và chúng tôi thường cầu nguyện với nhau. Nhưng thiền - được công nhận là ngoại hạng vượt khỏi cầu nguyện - Tôi mạnh mẽ khuyên bạn nên thực hành".
Một trại tù tại thành phố Seatle, Mỹ, hướng dẫn các tù nhân phạm tội ma túy hoặc nghiện rượu hành thiền Quán Niệm Vipassana; dỏi theo hơi thở và đi bộ trong chánh niệm 10 ngày (11 giờ / ngày. Quá nhiều!). Các người có hành thiền, mức tái phạm sau hai năm là 56%. Số không hành thiền, tái phạm đến 75 % (chênh lệch 19 %). Mức độ hút và uống trở lại của số phạm nhân có hành thiền giảm rất nhiều so với thành phần kia.
thien_canh_tan_dat_nuoc_15Thiền sư là một Sơ (Soeur) Công Giáo, sinh ở Canada, học Thiền tại Nhật (1980) và trở thành Thiền sư Phật Giáo (Elaine MacInnes is a Zen Buddhist roshi (master).
Bà nói, “Thiền đã giúp bà trở nên một người Công giáo tốt hơn, và ngược lại”, (một người Công Giáo tốt là một người biết thực hành thiền). [She says, Zen has made her a better Catholic, and vice versa ].
Bà dạy Thiền và Yoga rất hiệu quả trong các nhà tù tại Anh (86 nhà tù), tại Canada và Phi luật Tân. Tại Phi, thời TT Marcos, nhà tù giống như một hầm địa ngục chứa 10.000 tù nhân gần như trần truồng, ngồi trong những cái rọ bẩn thỉu riêng biệt.” [ "hellhole" where 10,000 nearly naked prisoners sat in filthy individual cages ]. 
Bà nói “Dạy yoga và thiền là làm cho thân yên tâm lặng, và kết quả thấy rõ” [The yoga and meditation taught are a practice of “silent body, silent mind,” and apparently it works ].
Soeur Thiền sư Elaine MacInnes (8).
Những thành tựu ngoạn mục bất ngờ (stunning success), bà đã dùng Thiền, đưa các tù nhân “từ một tâm trạng giận dữ, suy nhược, trầm cảm…thành những người mạnh khỏe đột biến bất thần đầy hứa hẹn” [from an angry, enervated, depressed person into … I saw them come out of all their jerkings (from the shock treatment) and they became productive ]. Do vậy, năm 2001 chính phủ Canada, tặng bà Huy chương Cao quý về hoạt động nhân đạo. (In 2001, Sister Elaine was awarded the Order of Canada for her humanitarian work).

XỬ DỤNG THIỀN CHO SỨC KHỎE
thien_canh_tan_dat_nuoc_16Tại Mỹ, năm 2007, một cuộc thăm dò trên cấp nhà nước cho thấy, 12 tháng trong năm 2007, có 20 triệu người lớn và 725.00 trẻ em ngồi thiền vì sức khỏe. Chủ yếu gồm các bệnh như: lo âu, đau nhức, trầm cảm, căng thẳng, mất ngủ, các triệu chứng thuộc tâm thần hoặc cơ thể, liên hệ đến những bệnh kinh niên như tim, sida (9). 
Thông tin cũng cho thấy, nhiều lớp Thiền Yoga được tổ chức trong các cọng đồng thiểu số có lợi tức thấp để chữa bệnh đau lưng. 1.7.2013
Nhiều nhân vật quan trong khác như Đại tướng Võ Nguyên Giáp cũng ngồi thiền, cựu Tổng thống Mỹ, Bill Clinton được Bs khuyên nên ăn chay và ngồi Thiền để chữa bệnh tim. Tổng thống Obama cũng là một thiền giả. Nhà công nghiệp vĩ đại thế giới, Steve Jobs, người sáng chế Iphone, Ipad, là một thiền sinh…
thien_canh_tan_dat_nuoc_18thien_canh_tan_dat_nuoc_20thien_canh_tan_dat_nuoc_19
Thế giới đang tích cực chuyển mình và đi xa hơn là, nghiên cứu sự tương tác ảnh hưởng giữa Thiền và não bộ, nhằm biến đổi thế giới thành một nơi mà nhân loại có thể có được một cuộc sống hạnh phúc và khỏe mạnh hơn [“…to make the world a healthier, happier place”].
Ngày 15.5.2013, sáu tháng trước đây, hai viện Nghiên cứu về Não bộ và Thiền tại Đại học Wisconsine-Madision với Ngài Đa Lai La Ma và một số tư tưởng gia xuất sắc nhất thế giới, tổ chức hội thảo với đề tài đầy hứa hẹn và ngoạn mục: “Change your Mind, Change the World 2013 with the Dalai Lama!” “Thay đổi tâm, thay đổi thế giới với Ngài Đa Lai La Ma”.
thien_canh_tan_dat_nuoc_21
Đức Thánh Thiện Đa Lai La Ma và 8 nhân vật trong số những tư tưởng gia được kính trọng nhất thế giới” (His Holiness, the 14th Dalai Lama and some of the world’s most respected thought leaders )

TÓM LƯỢC
Qua các trình bày trên, chúng ta có được một bức tranh khá cụ thể để chứng minh rằng:
  1. Thiền có khả năng chữa trị bệnh tật, nhất là các bệnh thuộc tim mạch, thần kinh, và làm ngưng sự phát triển của bệnh sida.
  2. Mặc dù Thiền không hoàn toàn thay thế thuốc, nhưng một số trường hợp, thậm chí Thiền còn công hiệu hơn thuốc.
  3. Thiền có khả năng làm cho con người, nhất là thanh niên, sinh viên học sinh thông minh hơn, mạnh khỏe và sống có hạnh phúc hơn.
  4. Thiền làm cho con người bớt nóng nảy giận hờn, bớt tham lam trộm cắp, bớt lo âu sợ hải, có một đời sống ý nghĩa và nhân hậu hơn.
  5. Các thí nghiệm thiền tập trong các nhà tù mà nhiều quốc gia áp dụng, nhất là sự hướng dẫn đầy nhân hậu và đúng phương pháp của Thiền sư người Canada, Sơ Elain MacInny, là một trong những bài học rất quý giá. Từ đó, chứng minh rằng, nếu thiền đến với quần chúng, thì các tệ nạn xã hội và bạo động sẽ giảm, và an ninh quốc gia sẽ tăng mà không tốn một chi phí nào đáng kể.
  6. Thiền cũng góp phần làm tăng trưởng đạo đức trong xã hội, vì Thiền là Tứ Vô Lượng Tâm, phát triển các đức tính tốt đẹp: Từ, Bi, Hỷ, Xả. Thiền cũng là Tám Cách Hành Hoạt Tốt cho nhân quần xã hôi.
Một nước Nhật văn minh giàu mạnh và dân chúng có nhiều đạo đức và an lạc, có thể, cũng bắt nguồn từ việc đưa Thiền vào xã hội. Vô số những sản phẩm Thiền đầy ắp khắp nơi như, vườn thiền (zen garden), thiền đường, thiền thất, thiền phòng, thiền cảnh, thiền trà, thiền đạo, thiền thơ, thiền họa, thiền tọa, thiền thư pháp, thiền du lịch, thiền võ sĩ, v.v..
 Việt Nam chúng ta đang có một số vấn đề bất cập:
  1.  Đạo đức xã hội đang xuống cấp,
  2.  Đời sống kinh tế chưa đủ mạnh, lợi tức hàng năm còn yếu kém so với các lân bang,
  3.  Y tế và an sinh xã hội cần cải tiến, bệnh viện quá tải, viện phí cao so với lợi tức của đa số người dân,
Qua những thành tựu và lợi ích thực tế to lớn của Thiền, đã được khoa học gia và y giới quốc tế thí nghiệm lâu dài và xác minh, Việt Nam chúng ta nên tích cực đón nhận các khám phá nầy, bằng cách nhanh chóng thiết lập Viện Nghiên Cứu THIỀN SỨC KHỎE để tạo cơ hội cho dân giàu nước mạnh xã hội văn minh phú cường.
Viện sẽ tách rời Thiền ra khỏi màu sắc tôn giáo, và huấn luyện chuyên viên am tường Thiền sức khỏe để đưa thiền vào tất cả các bộ, các ngành, các công sở, trường học, bệnh viện, bệnh xá… 
Nếu có VIỆN THIỀN SỨC KHỎE, chúng ta có thể tránh được tình trạng hành thiền theo cách tự biến chế, đổi nhãn hiệu, thiếu phương pháp, gây tai hại cho sức khỏe của quần chúng.
Thiền Sức Khỏe sẽ trở thành một mẫu số chung mà những người khác biệt tín ngưỡng, có thể thân cận với nhau qua việc sử dụng Thiền để chữa trị bệnh tật
Có lẽ đây là con đường ngắn nhất, ít tốn kém nhất mà hiệu quả cao nhất cho việc canh tân đất nước, phát triển xã hội và đoàn kết tôn giáo cũng như quốc gia dân tộc.
 Hồng Quang,
 20. 11. 2013
Chú thích
(1) http://jojojotran.blogspot.com/2013/04/tau-hoa-nhap-ma-khi-mo-luan-xa-6.html.
(2) http://www.anninhthudo.vn/Phong-su/N...ng/420370.antd
(3)  http://www.baomoi.com/Mang-thai-nho-truyen-nhan-dien-Me-tin-va-bay-ba/82/8327340.epi
(4) Benson, H., Greenwood, M.M., Klemchuk, H. (1975) “The relaxation response: Psychological aspect and clinical applications”. International Journal of Psychiatry in Medicine, 6:87-98.
(5) “This is Your Brain on Mindfulness”. Mạng Shambhala Sun.  
(6) Theo web Shambhala Sun | July 2011.
(7) Time Magazine The Science of Meditation | Aug. 4, 2003 . Article Just say “OM”
http://content.time.com/time/covers/0,16641,20030804,00.html#ixzz2l2yjUasg
(8) http://www.buddhistchannel.tv/index.php?id=2,2123,0,0,1,0#.UodS4OL92z4
(9) http://nccam.nih.gov/
(10) CHANGE YOUR MIND CHANGE THE WORLD

On May 15th, 2013, two visionary research institutions at the University of Wisconsin-Madison hosted His Holiness, the 14thDalai Lama and some of the world’s most respected thought leaders to discuss how neuroscience, environments, economics, and healthcare can combine to make the world a healthier, happier place.

Author Name

{picture#YOUR_PROFILE_PICTURE_URL} YOUR_PROFILE_DESCRIPTION {facebook#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL} {twitter#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL} {google#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL} {pinterest#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL} {youtube#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL} {instagram#YOUR_SOCIAL_PROFILE_URL}

Biểu mẫu liên hệ

Tên

Email *

Thông báo *

Được tạo bởi Blogger.